Lassi gáhttengeatnegasvuođa birra
Gáhttengeatnegasvuohta lea Norgga riikavuložiid geatnegasvuohta bálvalit Suodjalusa soađi ja ráfi áigge. Dát ii leat seamma go vuosttasgearddebálvalus.
Viiddiduvvon gáhttengeatnegasvuohta
Sis, geat militeara virggis leat leamaš uhcimustá ovtta jagi vuosttasgearddebálvalusa maŋŋil, lea gáhttengeatnegasvuohta dan jagi rádjái go devdet 55 jagi.
Heahtedilis dahje soađi áigge sáhttet nuppástuvvot eavttut dasa, guhte bálvalussii lea gelbbolaš, ja gáhttengeatnegasvuohta sáhttá guhkiduvvot.
Ná cealká Vuođđoláhka gáhttengeatnegasvuođa birra:
«Buot riikavuložat leat rievtti mielde seamma geatnegasat gáhttet riikkaset dihto áiggi, riegádeami dahje opmodaga doahttaleami haga.»
Man guhká bistá gáhttengeatnegasvuohta?
Geain lea gáhttengeatnegasvuohta, lea bálvalusgeatnegasvuohta. Ráfi áigge bistá bálvalusgeatnegasvuohta 19 mánu, mas vuosttasgearddebálvalus lea dán oassin. Bálvalusgeatnegasvuođa sáhttá viiddidit soahpamuša bokte*.
Dát mearkkaša ahte go leat ollašuhttán 12 mánu vuosttasgearddebálvalusa, de sáhttá Suodjalus du gohččut 7 mánu geardunhárjehallamii dahje Ruovttusuodjalusa (Heimevernet) bálvalussii dan jagi rádjái go deavddát 44 jagi dahje 55 jagi. Dán lea Stuorradiggi mearridan.
* Badjel 16 mánnosaš vuosttasgearddebálvalus mearkkaša váldonjuolggadussan guhkidit dábálaš bálvalusgeatnegasvuođa ráfi áigge. Ovdamearkka dihtii 18 mánnosaš vuosttašgearddebálvalus dagaha 3 mánu báhcán bálvalusgeatnegasvuođa.
Dohkkehuvvon bálvalusgeatnegasvuohta
Jus it leat ollašuhttán vuosttasgearddebálvalusa ovdal go álggát oahpu gazzat Suodjalusas, de du oahpu vuosttaš jahki adnojuvvo vuosttasgearddebálvalussan ja 12 mánu čađahuvvon bálvalusgeatnegasvuohtan.
Oahpahus Suodjalusas, bálvalus olgoriikkas, doaibmavehkiid fidnen, bálvalus Ruovttusuodjalusa árjaveagain dahje virgádeapmi Suodjalusas ii gula bálvalusgeatnegasvuođa oassái.
Mo Ruovttusuodjalusa bálvalusgeatnegasvuođain?
Ruovttusuodjalusas lea jahkásaš dábálaš bálvalusgeatnegasvuohta gitta 6 beaivvi dábálaš soalddáhiidda (OR 1) ja gitta 9 beaivvi buohkaide earáide – gitta dassái go deavdá 44 dahje 55 jagi.
Jus soabadat Ruovttusuodjalusa ovtta árjaveagain, de oaččut lassin jahkái gitta 30 beaivvi geatnegas bálvalusa.
Bálvalit Ruovttusuodjalusa árjaveagain adnojuvvo eaktodáhtolaš bálvalussan, ja dat liige 30 beaivvi_ jahkái eai leat mielde dábálaš bálvalusgeatnegasvuođa 19 mánus.
Gáhttengeatnegasvuođas rievdadeapmi 2015 rájes
Gáhttengeatnegasvuohta gusto dušše nissoniidda riegádan 1997:s dahje maŋŋil.
2015:s ásahuvvui dábálaš gáhttengeatnegasvuohta Norggas. Dalle nissonat riegádan maŋŋil 1997 dássiduvvo lágas ja árvvoštallojuvvo gáhttengeatnegasvuhtii seamma láhkai go dievddut. Dan rádjái ii lean nissoniin gáhttengeatnegasvuohta.
Nissonat riegádan ovdal 1997 – geat čađahit eaktodáhtolaš militearabálvalusa – fertejit vuolláičállit šiehtadusa, mii sidjiide bidjá bálvalusgeatnegasvuođa vástideaddji gáhttengeatnegasvuođa.